Właśnie czytasz
Ciekawostki, Nonsensowne wpisy, soliloquia

Przed pierwszym maja

kolejkaNiewiele pamiętam z realnego socjalizmu, ale tego nigdy nie zapomnę.

Jako szkrab stałem w kolejce. W łapie tyle tysięcy złotych, że dziś posikałbym się z radości, gdybym na swoim koncie zobaczył te same liczby. Kolejka, jak zawsze, była długa i ponuro-radosna. Nie jestem w stanie przypomnieć sobie całego tego zdarzenia (biorę nawet pod uwagę fakt, że mogłem coś pomieszać, wszak byłem naprawdę małym dzieckiem), kojarzę jednak, że uczestniczyłem w jakimś słodko-gorzkim misterium. Było dużo nadziei, jednak mało złudzeń.
Do lady podszedł wreszcie wioskowy jąkała (ciężko oni mieli w PRLu) i poczuł doniosłość tej chwili, kiedy w końcu może sobie kupić coś. Cokolwiek. Wtedy każdy się cieszył z torby mąki. Tyle wygrać!

Zaczyna więc:
– Ch… ch… ch…
– No mów pan! – przerywa sprzedawczyni.
– Ch… ch… ch…
– Herbata? Chusteczki?
– Ch… ch… ch…
– Panie! Ludzie też stoją!
– Ch…
I wreszcie:
– Chuj! Bułki też mogą być!

Ten dowcip (bądź co bądź, autentyczna historia, która dziś nabrała wielce satyrycznego charakteru, jak zresztą większość opowieści z dawnych lat), opowiadany przeze mnie bodajże przy każdej partii gry planszowej „Kolejka”, nieustannie wszystkich śmieszy. Powinien się zedrzeć, ale jakoś nie chce. Ma w sobie ten sam ciężar absurdu, który w konkretnych okolicznościach staje się po prostu zabawny. Bo nie ma innego wyjścia, jak tylko wybuchnąć śmiechem.

Taka właśnie jest „Kolejka” – ma w sobie absolutnie prześmiewczy absurd, który czyni ją jedną z najinteligentniejszych gier planszowych, w jakie grałem.

Można rozpisywać się o jej mechanicy, prostej jak konstrukcja cepa, ale dającej ogrom możliwości. Być może warto byłoby odwołać się do jej edukacyjnego aspektu, ewidentnie podnoszącego rangę produktu. Estetycznie także robi wrażenie, bo w swoim przaśnym, wiejskim minimaliźmie totalnie odwzorowuje nastrój społeczno-ekonomiczny poprzedniego systemu.

Można, tylko po co? Wszystko, co trzeba wiedzieć o „Kolejce”, to że oferuje rozrywkę rodem z filmów Barei. „Kolejka” dzięki temu pozostając grą, wskakuje na wyższy poziom metanarracji. Każdy, kto żył chociaż chwilę w PRLu, musi opowiedzieć przy partii jakąś historię z tamtych lat. Kto zaś nie miał tej wątpliwej przyjemności, ma szansę na własnej skórze poczuć powiew epoki realnego socjalizmu. Stoisz w kolejce do sklepu po szczoteczkę do zębów, dostajesz tomik Stachury. I jesteś szczęśliwy. Zęby wypadną, ale przynajmniej będzie co położyć na meblościance. Albo odwrotnie – potrzebujesz lampki, by owego Stachurę czytać wieczorami, w zamian kupujesz syfon, bo tylko to było na półce, ale też dobrze. Będziesz czytał za dnia, trudno. Przynajmniej nie trzeba będzie do kuchni chodzić po wodę.

„Kolejka” pozwala spojrzeć na przeszłość z bezpiecznej odległości. Wybiera najzabawniejszy aspekt PRLu, odziera go z towarzyszącej mu zgrozy, ale pozostawia cyniczny klimat. Przede wszystkim jest jednak najbardziej udanym rozliczeniem minionej epoki, jakie wymyślili Polacy. Nie podchodzi do tematu na kolanach, co wśród rodzimych produkcji wcale nie jest oczywistością. Oferuje konieczny dystans.

Reklamy

About Emil Strzeszewski

Pisarz, redaktor, dziennikarz, social media nędza. Założyciel i były redaktor naczelny e‑zinu „Creatio Fantastica”. Publikował w „Magazynie Fantastycznym”, „Fantastyce - Wydaniu Specjalnym”, „Fantasy & Science Fiction” oraz w antologiach „City 1” i „Rok po końcu świata”. Finalista konkursu Uniwersytetu Jagiellońskiego na tekst literacko-naukowy „Futuronauta”. Debiutował książkowo w wydawnictwie Powergraph steampunkową powieścią „Ektenia”. Powieść „Ród” ukazała się nakładem Genius Creations we wrześniu 2014 roku.

Dyskusja

One thought on “Przed pierwszym maja

  1. Z realnym socjalizmem, to cię troszkę poniosło ;) W okresie 1985-1989 peerelowski ustrój już z socjalizmem miał niewiele wspólnego, ale fakt, kolejki pozostały.

    Posted by gwylliam | Maj 4, 2013, 4:32 am

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: